जय गिरिजापति दीन दयाला। सदा करत संतन प्रतिपाला॥
(१)
॥ ॐ नमः शिवाय ॥ • संस्कृतम् (Sanskrit)
श्री शिव चालीसा संस्कृतम् | Shiv Chalisa in Sanskrit Lyrics, Meaning, Download PDF
भगवान् महेश्वरस्य असीमकृपायै, सकलसंकटनिवारणाय आत्मशान्तये च संपूर्णं श्री शिव चालीसा स्तोत्रं पठन्तु। Get Shiv Chalisa in Sanskrit Lyrics, Meaning, and Download free PDF.
श्री शिव चालीसा श्रव्यम् | Shiv Chalisa Audio in Sanskrit
श्री शिव चालीसा श्लोकाः | Shiv Chalisa Lyrics in Sanskrit
॥ दोहा ॥
जय गणेश गिरिजा सुवन, मंगल मूल सुजान। कहत अयोध्यादास तुम, देहु अभय वरदान॥
॥ चौपाई (१ - ४०) ॥
भाल चंद्रमा सोहत नीके। कानन कुंडल नागफनी के॥
(२)
अंग गौर शिर गंग बहाये। मुंडमाल तन छार लगाये॥
(३)
वस्त्र खाल बाघम्बर सोहे। छवि को देखि नाग मुनि मोहे॥
(४)
मैना मातु की हवै दुलारी। बाम अंग सोहत छवि न्यारी॥
(५)
कर त्रिशूल सोहत शुचि भाल। करत सदा शत्रुन क्षयकाल॥
(६)
नंदी गणेश सोहै तहँ कैसे। सागर मध्य कमल हैं जैसे॥
(७)
कार्तिक श्याम गण गणनाथा। भयंकर प्रदोष रहत प्रभु साथा॥
(८)
देवन जबहीं जाय पुकारा। तबहीं दुःख प्रभु आप निवारा॥
(९)
किया उपद्रव तारक भारी। देवन सब मिलि तुमहिं जुहारी॥
(१०)
तुरत षडानन आप पठायौ। लवनिमेष महँ मार गिरायौ॥
(११)
आप जलंधर असुर संहारा। सुयश तुम्हार विदित संसारा॥
(१२)
त्रिपुरासुर सन युद्ध मचायौ। सबहीं सुरन तब यश गायौ॥
(१३)
भागीरथ हिमवान उपाया। शिव पद पंकज शीश नवाया॥
(१४)
दानिन महँ तुम सम कोउ नाहीं। सेवक स्तुति करत सदाहीं॥
(१५)
वेद माहि महिमा तुम गाई। अकथ अनादि भेद नहिं पाई॥
(१६)
प्रकटी उदधि मंथन में ज्वाला। जरत सुरासुर भये विहाला॥
(१७)
कीन्ह दया तहँ करी सहाई। नीलकंठ तब नाम कहाई॥
(१८)
पूजन रामचंद्र जब कीन्हा। जीत के लंक विभीषण दीन्हा॥
(१९)
सहस कमल में हो रहे धारी। कीन्ह परीक्षा तब त्रिपुरारी॥
(२०)
एक कमल प्रभु राखेउ गोई। कमल नयन पूजन चहँ सोई॥
(२१)
कठिन भक्ति देखी प्रभु शंकर। भये प्रसन्न दिये इच्छित वर॥
(२२)
जय जय जय अनंत अविनाशी। करत कृपा सबके घट वासी॥
(२३)
दुष्ट सकल नित मोहि सतावैं। भ्रमत रहौं मैं चैन न पावैं॥
(२४)
त्राहि त्राहि मैं नाथ पुकारो। यहि अवसर मोहि आन उबारो॥
(२५)
ले त्रिशूल शत्रुन को मारो। संकट से मोहि आन उबारो॥
(२६)
मात पिता भ्राता सब कोई। संकट में पूछत नहिं कोई॥
(२७)
स्वामी एक है आस तुम्हारी। आय हरहु मम संकट भारी॥
(२८)
धन निर्धन को देत सदाहीं। जो कोई जांचे सो फल पाहीं॥
(२९)
स्तुति केहि विधि करौं तुम्हारी। क्षमहु नाथ अब चूक हमारी॥
(३०)
शंकर हो संकट के नाशन। मंगल कारन विघ्न विनाशन॥
(३१)
योगी यति मुनि ध्यान लगावैं। नारद शारद शीश नवावैं॥
(३२)
नमो नमो जय नमः शिवाय। सुर ब्रह्मादिक पार न पाय॥
(३३)
जो यह पाठ करे मन लाई। तापर होत शंभु सहाई॥
(३४)
ऋणिया जो कोई हो अधिकारी। पाठ करे सो होय सुखारी॥
(३५)
पुत्र हीन जो कोई नर होई। सब विधि शंभु कृपा करे सोई॥
(३६)
पंडित त्रयोदशी को लावै। ध्यान पूर्वक होम करावै॥
(३७)
त्रयोदशी व्रत करै हमेशा। तन नहिं ताके रहै कलेशा॥
(३८)
धूप दीप नैवेद्य चढ़ावै। शंकर संमुख पाठ सुनावै॥
(३९)
जन्म जन्म के पाप नसावै। अंतवास शिवपुर में पावै॥
(४०)
॥ समापन दोहा ॥
नित्त नेम करि प्रातः ही, पाठ करौं चालीसा। तुम मेरी मनोकामना, पूर्ण करो जगदीश॥
श्री शिव चालीसा संस्कृत PDF अवतरणम् | Shiv Chalisa PDF Download in Sanskrit
नित्यपूजार्थं पारायणार्थं च श्री शिव चालीसा स्तोत्रस्य सुस्पष्टं मुद्रणयोग्यं HD PDF (Shiv Chalisa PDF Download in Sanskrit) निश्शुल्कं प्राप्नुवन्तु।
श्री शिव चालीसा सरलार्थः | Shiv Chalisa Meaning in Sanskrit
प्रत्येकश्लोकस्य चौपाई-दोहा-पंक्तीनां च पावनः आध्यात्मिकः सरलार्थः (Shiv Chalisa Meaning in Sanskrit)
| # | पवित्र चौपाई / दोहा | सरल संस्कृत-भावार्थः |
|---|---|---|
| Doha | जय गणेश गिरिजा सुवन, मंगल मूल सुजान।
कहत अयोध्यादास तुम, देहु अभय वरदान॥ | पार्वतीपुत्रस्य सर्वकल्याणनिधेः श्रीगणेशस्य जयोऽस्तु! भक्तः अयोध्यादासः प्रार्थयते यत् हे प्रभो, मह्यम् अभयं वरदानं प्रयच्छ। |
| 1 | जय गिरिजापति दीन दयाला। सदा करत संतन प्रतिपाला॥ | हे पार्वतीपते, दीनानां प्रति दयालो भगवन्! भवान् नित्यं साधूनां भक्तानां च रक्षणं पोषणं च करोति। |
| 2 | भाल चंद्रमा सोहत नीके। कानन कुंडल नागफनी के॥ | भवतः ललाटे सुशोभनः चन्द्रमाः विराजते, कर्णयोः च सर्पाकारौ कुण्डले शोभेते। |
| 3 | अंग गौर शिर गंग बहाये। मुंडमाल तन छार लगाये॥ | भवतः अङ्गं गौरं वर्तते, मस्तके पावनगङ्गा प्रवहति, कण्ठे मुण्डमाला शरीरे च भस्म राजते। |
| 4 | वस्त्र खाल बाघम्बर सोहे। छवि को देखि नाग मुनि मोहे॥ | भवतः शरीरे व्याघ्रचर्मवस्त्रं शोभते। एतादृशीं दिव्यां छविं दृष्ट्वा नागाः ऋषयश्च मुग्धाः भवन्ति। |
| 5 | मैना मातु की हवै दुलारी। बाम अंग सोहत छवि न्यारी॥ | मेनकायाः प्रिया पुत्री माता पार्वती भवतः वामाङ्गे परमसौन्दर्येण विराजते। |
| 6 | कर त्रिशूल सोहत शुचि भाल। करत सदा शत्रुन क्षयकाल॥ | भवतः करे पवित्रं त्रिशूलं शोभते, येन भवान् दुष्टानां शत्रूणां च संहारं करोति। |
| 7 | नंदी गणेश सोहै तहँ कैसे। सागर मध्य कमल हैं जैसे॥ | भवतः समीपे नन्दी गणेशश्च तथा शोभेते यथा विशालसमुद्रस्य मध्ये कमलानि विकसन्ति। |
| 8 | कार्तिक श्याम गण गणनाथा। भयंकर प्रदोष रहत प्रभु साथा॥ | कार्तिकेयः, शिवगणाः, प्रदोषादिकालश्च सर्वदा भवतः सान्निध्ये स्थिताः भवन्ति। |
| 9 | देवन जबहीं जाय पुकारा। तबहीं दुःख प्रभु आप निवारा॥ | यदा यदा देवाः संकटे आगताः, तदा तदा भगवता तेषां सर्वाणि दुःखानि निवारितानि। |
| 10 | किया उपद्रव तारक भारी। देवन सब मिलि तुमहिं जुहारी॥ | तारकासुरस्य महोपद्रवे सति समस्ताः देवाः भवतः शरणम् आगत्य स्तुतिम् अकुर्वन्। |
| 11 | तुरत षडानन आप पठायौ। लवनिमेष महँ मार गिरायौ॥ | भवता षडाननः कार्तिकेयः प्रेषितः, येन निमेषमात्रेण तारकासुरः निहतः। |
| 12 | आप जलंधर असुर संहारा। सुयश तुम्हार विदित संसारा॥ | भवता दुराचारी जलन्धरासुरः संहृतः। भवतः पावनकीर्तिः समस्ते जगति विख्याता अस्ति। |
| 13 | त्रिपुरासुर सन युद्ध मचायौ। सबहीं सुरन तब यश गायौ॥ | त्रिपुरासुरेण सह भीषणयुद्धं कृत्वा भवान् तं विनाशितवान्, तदा सुरैः भवतः यशोगानं कृतम्। |
| 14 | भागीरथ हिमवान उपाया। शिव पद पंकज शीश नवाया॥ | भगीरथस्य तपसा प्रसन्नेन भवता गङ्गा स्वजटासु धृता, भगीरथेन भवतः पादारविन्दयोः नमनं कृतम्। |
| 15 | दानिन महँ तुम सम कोउ नाहीं। सेवक स्तुति करत सदाहीं॥ | समस्ते जगति भवतः सदृशः औदार्यवान् दाता नास्ति, अतः भक्ताः नित्यं भवतः स्तुतिं कुर्वन्ति। |
| 16 | वेद माहि महिमा तुम गाई। अकथ अनादि भेद नहिं पाई॥ | वेदेषु भवतः अनन्ता महिमा वर्णिता। भवान् अनादिः अगम्यश्च, भवतः पारं कोऽपि न प्राप्नोति। |
| 17 | प्रकटी उदधि मंथन में ज्वाला। जरत सुरासुर भये विहाला॥ | समुद्रमन्थने यदा कालकूटविषस्य प्रचण्डाग्निः प्रादुर्भूता, तदा सुरासुराः दग्धाः व्याकुलाश्च अभवन्। |
| 18 | कीन्ह दया तहँ करी सहाई। नीलकंठ तब नाम कहाई॥ | तदा कृपया तत् विषं कण्ठे धृत्वा जगद्रक्षणं कृतम्, अतः भवान् नीलकण्ठः इति ख्यातः। |
| 19 | पूजन रामचंद्र जब कीन्हा। जीत के लंक विभीषण दीन्हा॥ | यदा श्रीरामचन्द्रेण रामेश्वरे भवतः पूजनं कृतम्, तदा लङ्कां विजित्य विभीषणाय प्रदत्ता। |
| 20 | सहस कमल में हो रहे धारी। कीन्ह परीक्षा तब त्रिपुरारी॥ | श्रीरामेण सहस्रकमलैः यदा पूजनं प्रारब्धम्, तदा भवता तेषां भक्तेः परीक्षा कृता। |
| 21 | एक कमल प्रभु राखेउ गोई। कमल नयन पूजन चहँ सोई॥ | भवता एकं कमलं गोपितम्, तदा श्रीरामः स्वकमलनेत्रम् एव समर्पयितुम् उद्यतः अभवत्। |
| 22 | कठिन भक्ति देखी प्रभु शंकर। भये प्रसन्न दिये इच्छित वर॥ | तादृशीं दृढां निष्ठां दृष्ट्वा भगवान् शङ्करः प्रसन्नः सन् अभीष्टं विजयवरदानं प्रादात्। |
| 23 | जय जय जय अनंत अविनाशी। करत कृपा सबके घट वासी॥ | हे अनन्त, अविनाशिन्, सर्वहृदयवासिन् महादेव! भवतः नित्यं जयोऽस्तु, जयोऽस्तु, जयोऽस्तु। |
| 24 | दुष्ट सकल नित मोहि सतावैं। भ्रमत रहौं मैं चैन न पावैं॥ | संसारस्य दोषाः, शत्रवः विकाराश्च मां पीडयन्ति, अहं भ्रमामि शान्तिं च न प्राप्नोमि। |
| 25 | त्राहि त्राहि मैं नाथ पुकारो। यहि अवसर मोहि आन उबारो॥ | हे जगन्नाथ! त्राहि त्राहि इति कृत्वा भवतः शरणम् आगतोऽस्मि, अस्मिन् संकटे ममोद्धारं कुरु। |
| 26 | ले त्रिशूल शत्रुन को मारो। संकट से मोहि आन उबारो॥ | त्रिशूलं धृत्वा मम आन्तरिकान् बाह्यांश्च शत्रून् नाशयतु, मां च संकटात् विमोचयतु। |
| 27 | मात पिता भ्राता सब कोई। संकट में पूछत नहिं कोई॥ | संसारे माता, पिता, भ्राता वा कोऽपि आपत्काले सहायको न भवति। |
| 28 | स्वामी एक है आस तुम्हारी। आय हरहु मम संकट भारी॥ | हे प्रभो! केवलं भवतः एव एका आश्रयः वर्तते, आगत्य मम महान्तं क्लेशं हरतु। |
| 29 | धन निर्धन को देत सदाहीं। जो कोई जांचे सो फल पाहीं॥ | भवान् निर्धनेभ्यः धनं प्रयच्छति, यः यत् याचते सः तत् फलम् अवश्यं प्राप्नोति। |
| 30 | स्तुति केहि विधि करौं तुम्हारी। क्षमहु नाथ अब चूक हमारी॥ | अज्ञानी अहं कथं भवतः स्तुतिं कुर्याम्? हे नाथ, मम सर्वाणि पापानि अपराधांश्च क्षमस्व। |
| 31 | शंकर हो संकट के नाशन। मंगल कारन विघ्न विनाशन॥ | हे शङ्कर! भवान् संकटनाशकः, सर्वमङ्गलानां हेतुः विघ्नविनाशकश्च अस्ति। |
| 32 | योगी यति मुनि ध्यान लगावैं। नारद शारद शीश नवावैं॥ | योगिनः मुनयश्च भवतः ध्यानं कुर्वन्ति, देवर्षिः नारदः सरस्वती च भवतः चरणयोः प्रणमन्ति। |
| 33 | नमो नमो जय नमः शिवाय। सुर ब्रह्मादिक पार न पाय॥ | ॐ नमः शिवाय मन्त्राय पुनः पुनः नमो नमः! ब्रह्मादयः देवाः अपि भवतः पारं न प्राप्नुवन्ति। |
| 34 | जो यह पाठ करे मन लाई। तापर होत शंभु सहाई॥ | यः जनः एकाग्रचित्तेन अमुं शिवचालीसापाठं करोति, तस्मिन् भगवान् शम्भुः सर्वदा सहायको भवति। |
| 35 | ऋणिया जो कोई हो अधिकारी। पाठ करे सो होय सुखारी॥ | ऋणग्रस्तः जनः यदि अस्य पाठं कुर्यात्, तर्हि सः ऋणमुक्तः सन् सुखं प्राप्नोति। |
| 36 | पुत्र हीन जो कोई नर होई। सब विधि शंभु कृपा करे सोई॥ | संतानहीनः जनः अस्य पाठेन भगवान् शम्भोः प्रसादात् श्रेष्ठसन्ततिं प्राप्नोति। |
| 37 | पंडित त्रयोदशी को लावै। ध्यान पूर्वक होम करावै॥ | सः त्रयोदशीतिथौ विद्वांसं विप्रम् आहूय श्रद्धया शिवहवनं कारयेत्। |
| 38 | त्रयोदशी व्रत करै हमेशा। तन नहिं ताके रहै कलेशा॥ | यः भक्तः नित्यं प्रदोषव्रतं पालयति, तस्य शरीरे कोऽपि व्याधिः क्लेशश्च न तिष्ठति। |
| 39 | धूप दीप नैवेद्य चढ़ावै। शंकर संमुख पाठ सुनावै॥ | धूपं दीपं नैवेद्यं च समर्प्य यः शङ्करस्य पुरतः इमं पाठं श्रावयति... |
| 40 | जन्म जन्म के पाप नसावै। अंतवास शिवपुर में पावै॥ | तस्य जन्मान्तरीयाणि पापानि नश्यन्ति, अन्ते च सः शिवलोके स्थानं प्राप्नोति। |
| Doha | नित्त नेम करि प्रातः ही, पाठ करौं चालीसा।
तुम मेरी मनोकामना, पूर्ण करो जगदीश॥ | हे जगदीश्वर! अहं प्रातःकाले नियमेन अस्य चालीसास्तोत्रस्य पाठं करोमि, भवान् मम सकलमनोरथान् पूरयतु। |
श्री शिव चालीसा दृश्यम् | Shiv Chalisa Video in Sanskrit
श्री शिव चालीसायाः पावनं दृश्यं भक्त्या पश्यन्तु
श्री शिव चालीसा जप गणकम् | Shiv Chalisa Jap Counter in Sanskrit
पटलस्पर्शं कृत्वा स्वपाठस्य वा ॐ नमः शिवाय मन्त्रजपस्य गणनां कुर्वन्तु
0
सङ्कल्प लक्ष्यम्:
शिव चालीसा इतिहासः सन्त अयोध्यादासश्च | Shiv Chalisa History & Sant Ayodhyadas
सनातनपरम्परायाः धार्मिकमान्यतानां च अनुसारं श्रीशिवचालीसायाः रचना १६-१७ शताब्द्यां परमशैवभक्तेन सन्त श्रीअयोध्यादासजी (Sant Shri Ayodhyadas) महाभागेन कृता। अस्याः Shiv Chalisa History इत्यस्य स्पष्टं प्रमाणं चालीसायाः प्रथमे दोहे उपलभ्यते: "कहत अयोध्यादास तुम, देहु अभय वरदान" तथा समापने "संवत चौसठ जान, अस्तुति चालीसा शिवहि पूर्ण कीन कल्याण" इति उल्लेखः प्राप्यते।
शिवपुराणाधारितं पावनं Shiv Chalisa in Sanskrit भगवतः नीलकण्ठस्य समुद्रमन्थने कालकूटविषपानं, तारकासुरवधार्थं कार्तिकेयस्य प्राकट्यं, राज्ञः भगीरथस्य गङ्गावतरणप्रयत्नं, श्रीरामचन्द्रेण रामेश्वरपूजनं च अतीव सरलगिरा वर्णयति।
शिव चालीसा पाठस्य शास्त्रोक्तनियमाः पूजाविधिश्च | Shiv Chalisa Chanting Rules & Vidhi
शास्त्रोक्तविधेः (Shiv Chalisa Vidhi) शुचिनियमैः च पारायणेन भगवान् महेश्वरः शीघ्रमेव प्रसीदति।
शुभमुहूर्तः (Auspicious Timings)
प्रातःकाले ब्रह्ममुहूर्ते (४:०० – ६:००) अथवा सायंकाले प्रदोषकाले शिवसाधना सर्वोत्तमा भवति। सोमवासरे, श्रावणमासे, मासिकत्रयोदशीतिथौ च पारायणेन अनन्तगुणं पुण्यं लभ्यते।
दिशा आसनं च (Direction & Seat)
पारायणकाले मुखम् उत्तरदिशि पूर्वदिशि वा स्थापनीयम्। भूमौ साक्षात् नोपवेष्टव्यम्, कुशासने कम्बले वा शुचौ वस्त्रे उपविशन्तु।
पूजासामग्री दीपश्च (Sacred Offerings)
गव्यघृतस्य एकमुखं दीपं सुगन्धिधूपं च प्रज्वालयन्तु। शिवलिंगे गङ्गाजलं, गोदुग्धं, बिल्वपत्रं, शुभ्रपुष्पं, अक्षताश्च समर्पयन्तु।
पाठसंख्या संकल्पश्च (Chanting Count & Sankalpa)
प्रतिदिनं १, ३ अथवा ११ वारं पाठः शुभकरः। विशेषमनोरथसिद्धये निरन्तरं ४० दिनानि यावत् प्रतिदिनम् एकादशवाराणां संकल्पः ग्राह्यः।
शुद्धोच्चारणं भावश्च (Pronunciation & Devotion)
प्रत्येकं चौपाई-पङ्क्तिं शान्तचित्तेन शुद्धस्वरेण च पठन्तु। मनसि भगवतः शिवस्य शान्तरूपस्य ध्यानं धारयन्तु।
आरती क्षमाप्रार्थना च (Aarti & Prayer)
पाठान्ते भगवतः शिवस्य आरार्तिक्यं (ॐ जय शिव ओंकारा) महामृत्युञ्जयमन्त्रजपं च कुर्वन्तु, अन्ते च अज्ञातापरधार्थं क्षमां प्रार्थयन्तु।
शिव चालीसा पाठस्य एकादश दिव्यलाभाः | Shiv Chalisa Benefits & Significance
श्रद्धया नित्यं श्री शिव चालीसा पारायणं (Shiv Chalisa Path) कुर्वतां भक्तानां प्राप्यमाणाः एकादश अलौकिकलाभाः (Shiv Chalisa Benefits in Sanskrit)
1. मानसिकशान्तिः चिन्तामुक्तिश्च
नित्यपारायणेन भय-विषाद-नकारात्मकभावानां शमनं भूत्वा मनसि अपूर्वा शान्तिः उत्पद्यते।
2. अकालमृत्योः विघ्नेभ्यश्च संरक्षणम्
महाकालस्य आशीर्वादेन अपमृत्युभयं, दुर्व्यसनानि, अनिष्टग्रहाणां कुदृष्टिश्च विनश्यन्ति।
3. शनि-राहु-ग्रहदोषशमनम्
कुण्डल्यां शनेः साढेसाती, चन्द्रबलहीनता, राहुकेतुदोषे च शिवचालीसा परमं रक्षाकवचं भवति।
4. ऋणमुक्तिः स्थिरलक्ष्मीप्राप्तिश्च
३५तमचौपाई अनुसारं भक्त्या पाठकेन सकलानि ऋणानि विनश्यन्ति तथा गृहे स्थिरधनधान्यवृद्धिः भवति।
5. सन्ततिसुखं गृहशान्तिश्च
प्रदोषव्रतेन सह पाठेन सुयोग्यसन्ततेः प्राप्तिः भवति तथा दाम्पत्यजीवने सौहार्दं वर्धते।
6. असाध्यरोगाणां निवारणं दीर्घायुष्यम्
भोलेनाथस्य प्रसादेन सकलशारीरिकव्याधीनां नाशः भवति, निरोगी दीर्घायुष्यं च सिध्यति।
7. शत्रुबाधानिवारणं विजयश्च
भगवतः त्रिशूलप्रभावेन दुर्जनाः, गुप्तशत्रवः, दृष्टिदोषाश्च विनश्यन्ति।
8. एकाग्रता ज्ञानं चाध्यात्मिकसमुन्नतिः
विद्यार्थिनां मेधाशक्तिः एकाग्रता च वर्धते, साधकेषु च आत्मज्ञानस्य विकासः भवति।
9. सर्वमनोरथसिद्धिः
निष्कमेन सकामभावेन वा कृतपारायणेन भगवान् आशुतोषः सकलाभीष्टं प्रयच्छति।
10. जन्मान्तरीयपापविनाशः
नित्यपठनेन पूर्वजन्मार्जितानि पापानि दग्धानि भवन्ति, अन्तःकरणं च निर्मलं संजायते।
11. शिवलोकप्राप्तिः परममोक्षश्च
देहत्यागान्ते साधकः शिवसायुज्यं प्राप्य शिवलोके शाश्वतं स्थानं लभते।
भगवतः शिवस्य १४ प्रमुखपावनमंदिराणि ज्योतिर्लिंगानि च | Famous Shiva Temples & Jyotirlingas
भारतवर्षस्य १४ सर्वाधिकजागृतपावनशिवतीर्थानि ज्योतिर्लिंगानि च (Major Shiva Temples in India)
| # | मंदिरस्य नाम (Temple) | स्थानम् (Location) | माहात्म्यम् / स्वरूपम् |
|---|---|---|---|
| 1 | सोमनाथः (Somnath)(Somnath Jyotirlinga) | प्रभातपट्टनम्, वेरावल (गुजरात) | प्रथमं ज्योतिर्लिङ्गम् |
| 2 | मल्लिकार्जुनः (Mallikarjuna)(Mallikarjuna Jyotirlinga) | श्रीशैलम् (आन्ध्रप्रदेशः) | द्वितीयं ज्योतिर्लिङ्गं शक्तिपीठं च |
| 3 | महाकालेश्वरः (Mahakaleshwar)(Mahakaleshwar Jyotirlinga) | उज्जयिनी, क्षिप्रातटे (मध्यप्रदेशः) | दक्षिणमुखं ज्योतिर्लिङ्गं भस्मार्तिक्यं च |
| 4 | ओंकारेश्वरः (Omkareshwar)(Omkareshwar Jyotirlinga) | मान्धाताद्वीपः, नर्मदा (मध्यप्रदेशः) | ॐ-आकारद्वीपे ज्योतिर्लिङ्गम् |
| 5 | केदारनाथः (Kedarnath)(Kedarnath Temple) | रुद्रप्रयागः, गढवालहिमालयः (उत्तराखण्डः) | हिमालयस्थं ज्योतिर्लिङ्गं चारधाम च |
| 6 | भीमाशंकरः (Bhimashankar)(Bhimashankar Jyotirlinga) | डाकिनी, पुणे (महाराष्ट्रम्) | भीमानद्याः उद्गमस्थानम् |
| 7 | काशी विश्वनाथः (Kashi Vishwanath)(Kashi Vishwanath Temple) | वाराणसी, गङ्गातटे (उत्तरप्रदेशः) | मोक्षदायिनी स्वर्णमंदिरम् |
| 8 | त्र्यंबकेश्वरः (Trimbakeshwar)(Trimbakeshwar Temple) | नासिकम्, गोदावरीतटे (महाराष्ट्रम्) | ब्रह्म-विष्णु-शिव त्रिदेवलिङ्गम् |
| 9 | वैद्यनाथ धाम (Baidyanath Dham)(Baidyanath Jyotirlinga) | देवघरम्, संथालपरगणा (झारखण्डः) | मनोकामनारूपं वैद्यनाथलिङ्गम् |
| 10 | नागेश्वरः (Nageshwar)(Nageshwar Jyotirlinga) | दारुकावनम्, द्वारका (गुजरात) | दारुकावनस्थं ज्योतिर्लिङ्गम् |
| 11 | रामेश्वरम् (Ramanathaswamy)(Rameshwaram Temple) | रामेश्वरद्वीपः (तमिलनाडु) | सेतुबन्धस्थं ज्योतिर्लिङ्गं चारधाम च |
| 12 | घृष्णेश्वरः (Grishneshwar)(Grishneshwar Temple) | वेरूल, छत्रपतिसंभाजीनगरम् (महाराष्ट्रम्) | द्वादशम् अन्तिमं ज्योतिर्लिङ्गम् |
| 13 | पशुपतिनाथः (Pashupatinath)(Pashupatinath Temple) | काष्ठमण्डपम् (नेपालः) | अष्टमुखी पावनशिवलिङ्गम् (UNESCO) |
| 14 | अमरनाथगुहा (Amarnath Cave)(Amarnath Cave Shrine) | अनन्तनागः, कश्मीरहिमालयः (जम्मू-कश्मीरम्) | स्वयम्भू हिमशिवलिङ्गम् |
शिव चालीसा प्रश्नोत्तराणि | Shiv Chalisa FAQs in Sanskrit (प्रश्नोत्तरी)
शिव चालीसा पाठसम्बन्धिताः सामान्याः शङ्काः तासां शास्त्रीयसमाधानानि च (Shiv Chalisa Recitation)